هوس طوفانى است كه غبارهايى به رنگ انواع ناشايستگيها ايجاد مىكند . اين غبارها آينه دل را تيره و انسان را از نور علم بى بهره مىكند ، و با آنكه مىداند ، گمراه مىشود همانطور كه خداوند عز و جل فرموده است : « آيا آن كس را ديده اى كه هواى نفسش را [ همچون ] خداى خود گرفت و خداوند او را با وجود آگاهى اش ، بيراه گزارد و بر گوش و دل او مُهر نهاد و بر چشمش پرده كشيد ، پس چه كسى پس از خداوند او را هدايت مىكند ، آيا پند نمى گيريد ؟ » « 1 » بنابراين براى مبارزه اساسى با موانع نور علم ، قطع كردن ريشه هوس ضرورى است . مسأله سوم : مبادى وسوسه نكته مهم ديگرى كه در بررسى اين فصل قابل توجه است ، اين است كه موانع نور علم ، مبادى دسيسه هاى شيطان نيز به شمار مى رود . اين موانع نه تنها انسان را از معارف حقيقى والهامات ربّانى محروم مى سازد ، بلكه او را در معرض وسوسه هاى شياطين و احساسات و ادراكات دروغين ناشى از آن قرار مىدهد . از اين رو در رواياتى كه ملاحظه شد ، هوا و كبر ، هم آفت عقل شناخته شده است وهم دام شيطان « 2 » . در اين ارتباط در مناجاة الشاكين منسوب به امام زين العابدين عليه السلام آمده است : « بار خدايا به تو شكايت مى برم از دشمنى كه گمراهم مىكند و از شيطانى كه به اغوايم كمر بسته است ؛ سينه ام را از وسوسه پُر ساخته و اوهام و افكار واهى اش قلبم را احاطه كرده ، از هواهايم پشتيبانى مىكند و دوستى دنيا را در نظرم مى آرايد

--> ( 1 ) جاثية : 23 « أَ فَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَواهُ وَ أَضَلَّهُ اللَّهُ عَلى عِلْمٍ وَ خَتَمَ عَلى سَمْعِهِ وَ قَلْبِهِ وَ جَعَلَ عَلى بَصَرِهِ غِشاوَةً فَمَنْ يَهْدِيهِ مِنْ بَعْدِ اللَّهِ أَ فَلا تَذَكَّرُونَ » ( 2 ) بنگريد به : بخش چهارم ، موانع ، حجابهاى دانش و حكمت ، فصل نخست ، هوا و كبر .